17 bankanın iklim taahhütleri incelendi: kömür politikalarında bir yılda değişiklik yok

İklim için 350 ve Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği (SEFiA), Türkiye'deki 17 bankanın iklim değişikliğine yaklaşımını inceleyen raporun dördüncüsünü yayımladı. Rapora göre bankaların kömür finansmanına ilişkin tutumu geçen yıla göre değişmedi; mevcut taahhütler sektörün iklim riskini dönüştürmeye ve 2050 net sıfır hedeflerine ulaşmaya yetmiyor.

Raporun temel bulguları şöyle:
• Yeni kömür projelerini finanse etmeme taahhüdü veren banka sayısı 11 (değişmedi).
• Mevcut kömür proje finansmanından çıkış taahhüdü veren banka sayısı 6 (değişmedi).
• Net sıfır hedefi açıklayan banka sayısı 12'den 13'e çıktı.
• İncelenen 17 bankanın 11'inde yeni kömür finansmanı, kömürden çıkış ya da net sıfır taahhütlerinden en az biri eksik.

Olumlu gelişmeler de var. Sektörün sürdürülebilir finansman hacmi 2024 sonunda 20 milyar doları aştı; yeşil tahviller ve sürdürülebilirlikle bağlantılı krediler arttı. Raporun vurguladığı sorun ise taahhütlerin çoğunun 2050 ve sonrasına dönük olması ve ara hedeflerin belirlenmemesi; bu durum sektördeki sistemli dönüşümü erteleyebilir. SEFiA Kıdemli Enerji Analisti Dr. Evrim Özyorulmaz Akcura, hedeflere ulaşmak için gereken 5–10 yıllık somut yol haritalarının ya eksik ya da hiç olmadığını, bunun bankaların iklim stratejilerinin sağlam bir zemine oturmadığını gösterdiğini söyledi.

Rapor, Kamu Gözetimi Kurumu'nun 2023 sonunda yayımladığı ve 2024'ten itibaren büyük şirketler için zorunlu hâle gelen Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları'nı önemli bir dönüm noktası olarak görüyor. Standartlar sayesinde bankalar karbon ayak izi, iklim kaynaklı finansal riskler ve geçiş finansmanı hakkında daha ayrıntılı veri sunmaya başladı. Yine de raporlama pratiklerindeki tutarsızlıklar, kurumsallaşmamış veri toplama süreçleri ve netleşmemiş denetim standartları nedeniyle sistemin potansiyelini gösteremeyebileceği uyarısı yapılıyor.

İki kuruluş bankalardan tutarlı hedefler koymalarını, finanse ettikleri emisyonları ölçmelerini ve şeffaf raporlama kapasitesini geliştirmelerini bekliyor; aksi hâlde finansal sistemin tamamı için "geçiş riski"nin arttığını belirtiyor. İklim İçin 350 Derneği Koordinatörü Efe Baysal, Net-Zero Banking Alliance'ın faaliyetlerini askıya almasının, küresel bankacılıkta taahhüde dayalı iklim finansmanı yaklaşımının kırılganlığını gösterdiğini söyledi.

Raporda 11 özel banka (Akbank, Denizbank, Garanti BBVA, HSBC, ICBC Türkiye, ING Türkiye, QNB Türkiye, Şekerbank, Türk Ekonomi Bankası, Türkiye İş Bankası, Yapı ve Kredi Bankası), Türkiye Varlık Fonu'na ait 3 kamu bankası (Halkbank, Vakıfbank, Ziraat Bankası) ve 3 yatırım bankası (Türk Eximbank, TKYB, TSKB) yer alıyor. Akbank, Garanti BBVA, İş Bankası, QNB, TEB ve TSKB; yeni kömür projelerini finanse etmeme taahhüdünün yanı sıra mevcut kömür projelerinden çıkış tarihini ve net sıfır hedef tarihini açıklamış durumda.

Rapor: https://sefia.org/arastirmalar/turkiyedeki-bankalarin-iklim-degisikligine-yaklasimi-2025/