Dernek nasıl kurulur? Kaç kişi gerekir, şartlar, belgeler ve adımlar

Kimler dernek kurabilir?

Dernek, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin bir araya gelmesiyle kurulur. Kurucuların fiil ehliyetine sahip olması, yani ergin olması ve ayırt etme gücünün bulunması gerekir. Türkiye'de yerleşme hakkına sahip yabancılar da kurucu olabilir.

Başka bir dernek ya da vakıf gibi tüzel kişiler de kurucu olabilir. Bu durumda tüzel kişiyi temsil edecek gerçek kişi, o kurumun yetkili organının kararıyla belirlenir.

Adım adım kuruluş

1. Kurucuları bir araya getirin

   En az yedi kişiyle derneğin amacında ve ilk yönetiminde uzlaşın. İlk genel kurula kadar dernek, kurucular arasından belirlenen geçici yönetim kurulu ve geçici başkan tarafından yönetilir.

2. Tüzüğü hazırlayın

   Tüzük derneğin temel belgesidir ve kanunda sayılan zorunlu konuları içermelidir (aşağıda). Her sayfası bütün kurucular tarafından imzalanır.

3. Kuruluş bildirimini doldurun

   Kuruluş bildirimi formu bütün kurucular tarafından imzalanır. Güncel form Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü'nün sitesinde yer alır.

4. Bildirimi il müdürlüğüne verin

   Bildirim ve ekleri, derneğin merkezinin bulunacağı ildeki il sivil toplumla ilişkiler müdürlüğüne verilir. Dernek, bildirim ve ekleri verildiği anda tüzel kişilik kazanır.

5. İnceleme sonucunu bekleyin

   İdare bildirimi ve tüzüğü en fazla altmış gün içinde inceler. Eksiklik ya da kanuna aykırılık görülürse kuruculardan bunları otuz gün içinde gidermeleri istenir.

6. Defterleri onaylatın, hesap açın

   Zorunlu defterler kullanılmaya başlanmadan önce il müdürlüğüne ya da notere onaylatılır. Derneğe vergi kimlik numarası alınır ve banka hesabı açılır.

7. İlk genel kurulu yapın

   Tüzel kişilik kazanıldıktan sonra en geç altı ay içinde ilk genel kurul toplanır; yönetim ve denetim kurulları seçilir. Sonuç, genel kurulu izleyen otuz gün içinde bildirilir.

Gerekli belgeler

• Kurucular tarafından imzalanmış kuruluş bildirimi
• Her sayfası kurucularca imzalanmış dernek tüzüğü
• Kurucular arasında tüzel kişi varsa: tüzel kişilik ve kuruluş belgeleri ile temsilciyi belirleyen organ kararı
• Kurucular arasında yabancı uyruklu kişi varsa: ikamet belgesi

Nüsha sayıları il müdürlüklerinin hizmet standartlarından alınmıştır. Başvurudan önce il müdürlüğünüzün güncel listesini kontrol edin.

Tüzükte neler bulunmalı?

Türk Medeni Kanunu'na göre dernek tüzüğünde en az şu konular yer almalıdır:

1. Derneğin adı ve merkezi
2. Amacı, bu amaç için sürdürülecek çalışma konuları ve faaliyet alanı
3. Üyeliğe giriş, üyelikten çıkma ve çıkarılma şartları
4. Genel kurulun toplanma zamanı, çağrı ve karar alma usulü, görev ve yetkileri
5. Yönetim ve denetim kurullarının görevleri, seçimi, asıl ve yedek üye sayısı
6. Şube açılıp açılmayacağı ve şubelerin nasıl temsil edileceği
7. Giriş ve yıllık aidat miktarı ile bunların belirlenme şekli
8. Borçlanma usulleri
9. İç denetim şekilleri
10. Tüzüğün nasıl değiştirileceği
11. Fesih hâlinde mal varlığının tasfiye şekli

Kuruluştan sonraki ilk altı ay

Sık yapılan hatalar

• Örnek tüzüğü derneğin amacına ve işleyişine uyarlamadan kullanmak
• Defterleri onaylatmadan kullanmaya başlamak
• İlk genel kurulu altı ay içinde yapmamak
• Genel kurul sonuç bildirimini otuz gün içinde vermemek