Yardım toplama izni nasıl alınır? Bağış kampanyası, online bağış ve 2860 sayılı Kanun

Yardım toplama, kamu yararı gözetilerek belirli bir amaç için, belirli bir süre ve yerde halktan para ya da eşya istenmesidir. 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu'na göre kişi ve kuruluşlar yetkili makamdan izin almadan yardım toplayamaz. Kural, sokakta kumbarayla yapılan kampanyalar kadar internet üzerinden yürütülen kampanyalar için de geçerlidir.

Her bağış izne mi bağlı?

Hayır. Kanun, derneklere kendi tüzükleri çerçevesinde üyeleri ve diğer kişiler tarafından yapılan bağış ve yardımları ve derneğin öz kaynaklarından sağladığı gelirleri kapsam dışında tutar. Üyelerinizin aidatı, sizi tanıyan birinin kendiliğinden yaptığı bağış ya da derneğin banka hesabına gelen düzenli destekler için yardım toplama izni gerekmez. Bunlar dernek gelirleri olarak kayda alınır: bağışlar nasıl kayda alınır?

İzin, derneğin kamuya açık bir çağrıyla, belirli bir amaç için halktan yardım istediği durumlarda gündeme gelir. Kanunda sayılan yardım toplama şekilleri şunlardır:

• Makbuzla yardım toplamak ya da belirli yerlere kutu koymak
• Bankalarda yardım için hesap açtırmak
• Yardım pulu çıkarmak, eşya piyangosu düzenlemek
• Kültürel gösteriler, sergiler, spor gösterileri, gezi ve eğlenceler düzenlemek
• Kısa mesaj, internet ve benzeri elektronik sistemler kullanmak

İzni kim verir?

Başvuruyla ilgili işlemleri valilik ve kaymakamlıklardaki sivil toplumla ilişkiler birimleri yürütür. Birden fazla ili kapsayan izinlerde izni veren valilik diğer valiliklere ve İçişleri Bakanlığına bilgi verir.

Başvuru adım adım

1. Yönetim kurulu kararını alın

   Kampanyanın amacını, hedeflenen tutarı, süresini ve yöntemlerini yönetim kurulu kararıyla belirleyin. Tüzel kişilerde yardım toplama faaliyetinden sorumlu kurul, derneğin yönetim organıdır.

2. Başvuru formunu doldurun

   Yardım Toplama Başvuru Formunda hangi amaçla ve ne kadar yardım toplanacağını, faaliyetin hangi il ve ilçelerde sürdürüleceğini, hangi yardım toplama şekillerinin kullanılacağını, kaç kişinin çalışacağını ve kaç makbuz kullanılacağını belirtin.

3. Ekleri hazırlayın

   Toplanacak tutarı gerekçelendiren keşif özeti ya da rapor; yönetim kurulu üyelerinin ve kampanyada görev alacak kişilerin açık kimlik ve adres bilgileri. Kamu görevlisi çalıştıracaksanız ayrıca valilik ya da kaymakamlıktan alınmış izin. Okul gibi bir öğrenim kurumu yararına ya da kurum içinde toplanacaksa kurum sorumlusunun yazılı izni. İdare gerek gördüğü başka belgeleri sonradan isteyebilir.

4. Sonucu bekleyin

   İdare; işin önemini, başvuranların yeterliğini, amacın kamu yararına uygunluğunu ve kampanyanın başarı şansını inceler ve sonucu en geç iki ay içinde yazıyla bildirir. Kampanyayı izin gelmeden başlatmayın.

İzin aldıktan sonra uyulacak kurallar

• İzin numarasını her materyale yazın. İnternet dâhil kampanyada kullanılan her türlü materyalde DERBİS üzerinden verilen yardım toplama izin numarası yer almalıdır.
• Hesap ve kısa mesaj numaralarını bildirin. Banka hesabı ya da elektronik sistemle toplama izni aldıysanız, kullanacağınız hesap ve kısa mesaj numaralarını iznin ardından otuz gün içinde izni veren makama bildirin.
• Ayrı makbuz bastırın. Yardım toplama makbuzları derneğin gelir makbuzlarından ayrı bastırılır; üzerinde derneğin adı ve adresi, toplama amacı, izni veren makam ile iznin tarih, sayı ve geçerlilik tarihleri bulunur. Basımevi, bastığı makbuzların seri ve numaralarını yedi gün içinde izni veren makama bildirir.
• Makbuz-Bilet Kayıt Defteri tutun. Defter noterden ya da sivil toplumla ilişkiler biriminden onaylatılır; makbuzlar görevlilere bu deftere kaydedilerek zimmetle verilir.
• Görevliler kimlik taşısın. Kampanyada görev alacaklara izni veren makam fotoğraflı kimlik belgesi verir; belge faaliyet sonunda geri alınır.
• Parayı bekletmeyin. Görevliler topladıkları yardımı en geç on beş günde bir saymana teslim eder ya da bankaya yatırır. Belirli bir tutarı aşan toplamalar bu süre beklenmeden yatırılır; bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.

Kampanya bitince

1. Süre bittikten sonra on gün içinde toplanan yardımın kesin hesabını çıkarın ve bir örneğini izni veren makama verin. Zorunlu hâllerde bu süre otuz güne kadar uzatılabilir.
2. Kesin hesabı verdiğiniz tarihten itibaren doksan gün içinde, gelirin nasıl harcandığını gösteren Yardım Toplama Sonuç Bildirimini verin. Harcamalar bu sürede bitmezse izni veren makamın onayıyla süre uzatılabilir.
3. Toplanan yardım amaca yetmezse ya da amaç gerçekleştikten sonra artarsa, kalan kısım izni veren makamca aynı ya da benzer amaçla çalışan kuruluşlara devrettirilir.

İzin süresini idare belirler; bu süre bir yılı geçemez, haklı sebepler varsa uzatılabilir.

İzinsiz yardım toplamanın sonuçları

İzinsiz girişilen yardım toplama faaliyetleri güvenlik güçlerince durdurulur ve sorumlular hakkında idari para cezası uygulanır. İnternet üzerinden yapılan izinsiz toplamalarda ceza daha yüksektir; içerik kaldırılmazsa erişim engeli de istenebilir. İzin verilen yöntem ya da yer dışında yardım toplamak da uyarıya rağmen sürdürülürse ayrıca cezalandırılır.

İzin almadan yardım toplayabilen kuruluşlar

Kamu yararına çalışan dernekler ile vergi muafiyeti tanınmış vakıflar arasından bazıları, Cumhurbaşkanı kararıyla izin almadan yardım toplama hakkı kazanır. Bu kuruluşlar her kampanya için izin almaz, ama faaliyet sonunda Yardım Toplama Sonuç Bildirimi verir; birden fazla yıla yayılan kampanyalarda bildirim her takvim yılının sonunda yapılır. Materyallerine de izin numarası yerine kendilerine verilen kararın yılını ve sayısını yazarlar. Bu statünün ön şartı kamu yararı statüsüdür: kamu yararı statüsü ve vergi muafiyeti.

Bir kampanyanın izinli olup olmadığını herkes e-Devlet'teki "Yardım Toplama Yetkisi Sorgulama" ve Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğünün "Yardım Toplama Sorgulama" hizmetlerinden kontrol edebilir.