Vakıf senedi nedir, içinde neler bulunmalı?

Vakıf senedi, vakfın kuruluş belgesi ve anayasasıdır. Vakfın adını, amacını, bu amaca ayrılan malları ve vakfın nasıl yönetileceğini gösterir. Senet noterde resmî senet olarak düzenlenir ve vakfın tescili için mahkemeye sunulur. Sonradan değiştirilmesi de mahkeme kararı gerektirdiği için ilk yazımı özenle yapılmalıdır.

Kanuna göre zorunlu bölümler

Türk Medeni Kanunu'nun 106. maddesine göre vakıf senedinde şunlar gösterilir:

1. Vakfın adı: Amaca uygun olmalı ve üçüncü kişileri yanıltmamalıdır. Bir kamu kurumunun adı kullanılamaz.
2. Amacı: Hukuka uygun, belirli, anlaşılır ve sürekli olmalıdır. Kanunun yasakladığı amaçlarla vakıf kurulamaz (yasak amaçlar).
3. Amaca ayrılan mal ve haklar: Para, taşınmaz ya da haklar tek tek ve açıkça yazılır. Taşınmazlar tapu bilgileriyle gösterilir.
4. Örgütlenme ve yönetim şekli: Vakfın organları, bunların nasıl oluşacağı, görevleri ve karar alma usulleri.
5. Yerleşim yeri: Vakfın merkezinin bulunduğu il, ilçe ve adres.

Örnek senette hangi maddeler var?

Vakıflar Genel Müdürlüğü sitesinde biri "genel", biri "özel" iki örnek senet yayımlar. Genel örnekteki maddeler, kanunun saydığı zorunlu konuları şu sırayla ayrıntılandırır:

Organ yapısını seçmek

Kanun yalnızca bir yönetim organını zorunlu tutar; geri kalanını vakfeden belirler. İki örnek senet iki farklı yapı önerir:

Hangisini seçerseniz seçin, yönetim organında görev alanların çoğunluğu Türkiye'de yerleşik olmalıdır. Organlarda boşalma olursa yenilerinin nasıl seçileceğini senede yazın; senette hüküm yoksa kanundaki usule göre mahkeme yoluna gidilir.

Yazarken dikkat edilecekler

• Merkez: Vakıf, bir kamu kurum ve kuruluşunun hizmet binasında ya da eklentilerinde faaliyet gösteremez.
• Kuruluş parası: Nakit, vakıf adına bir bankada bloke edilir. Senete tutar yazılır; bankanın bloke belgesi mahkemeye sunulur.
• Şube ve temsilcilik: Vakıf ancak senedinde hüküm varsa şube ya da temsilcilik açabilir. İleride başka illerde çalışma ihtimali varsa bu hükmü baştan koyun.
• Uluslararası faaliyet: Yurt dışında faaliyet, iş birliği, şube açma ve yurt dışındaki kuruluşlara üyelik de senette yer almak şartıyla mümkündür.
• Gelirlerin kullanımı: Örnek senetler, yıllık brüt gelirin en az üçte ikisinin vakfın amacına harcanacağını öngörür.
• Huzur hakkı: Organlarda görev alan kamu görevlilerine huzur hakkı ödenmez.
• Sona erme: Vakıf sona ererse kalan malların hangi vakfa geçeceğini yazın. Senette hüküm yoksa mahkeme, Genel Müdürlüğün görüşünü alarak benzer amaçlı bir vakfı belirler.

Vakıf senedi nasıl değiştirilir?

Derneklerde tüzük genel kurul kararıyla değişir; vakıf senedi ise ancak mahkeme kararıyla değişir. Kanun iki durumu ayrı düzenler:

• Örgüt ve yönetim: Haklı sebep varsa mahkeme, vakfın yönetim organının ya da Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün başvurusu üzerine, diğerinin yazılı görüşünü alarak vakfın örgütünü, yönetimini ve işleyişini değiştirebilir.
• Amaç ve mallar: Koşullar değiştiği için senetteki amaca bağlı kalmak vakfedenin arzusuna açıkça uymaz hâle gelmişse mahkeme amacı değiştirebilir. Amaca ayrılan malların daha yararlılarıyla değiştirilmesi ya da paraya çevrilmesi için de aynı usulle izin istenir.

Örnek senetler, değişiklik önerisinin hangi organca ve hangi çoğunlukla kabul edileceğini de düzenler. Bu maddeleri vakfınızın yapısına göre gerçekçi yazın; çok yüksek bir çoğunluk şartı ileride gerekli bir değişikliği imkânsız hâle getirebilir.

Kuruluşun bütün adımları için: Vakıf nasıl kurulur?