Yurt dışından yardım alma bildirimi: dernekler yabancı fonu nasıl bildirir?

Dernekler, amaçlarını gerçekleştirmek için yurt dışındaki kişi, kurum ve kuruluşlardan ayni ya da nakdi yardım alabilir. Bunun için izin gerekmez, ama önceden bildirim şarttır. Yurt dışındaki bir vakıftan gelen proje desteği, uluslararası bir kuruluşun hibesi, yurt dışında yaşayan birinin yaptığı bağış ya da yurt dışından gönderilen yardım malzemesi bu kapsama girer.

Üç temel kural

1. Bildirim önceden yapılır. Kanun, yardımın mülki idare amirliğine önceden bildirilmesini şart koşar. Yönetmelik nakdi yardımlarda bildirimin yardım kullanılmadan önce yapılmasını zorunlu tutar. En güvenli yol, yardımı almadan önce bildirimi tamamlamaktır.
2. Nakdi yardım bankadan gelir. Yurt dışından gelen para yardımlarının bankalar aracılığıyla alınması zorunludur. Elden ya da kişisel hesaplar üzerinden para alınamaz.
3. Taksitli yardım tek bildirimle bildirilebilir. Aynı yardım birkaç ödemeyle gelecekse, DERBİS'teki formda taksit sayısını ve tutarını belirterek tek bildirim yapabilirsiniz.

Kimler bildirim yapar?

Bildirim yükümlülüğü Türkiye'de kurulu dernekler, şubeleri, federasyonlar ve konfederasyonlar içindir. İçişleri Bakanlığından Türkiye'de faaliyet izni almış yabancı dernekler, yabancı vakıflar ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar da aynı yükümlülüğe tabidir; bunların Türkiye'deki şube ve temsilciliklerinin genel merkezlerinden aldığı paralar da bildirilir.

Türkiye'de kurulu vakıflar Vakıflar Kanunu'na tabidir; bu rehber derneklerin yükümlülüklerini anlatır.

DERBİS'te bildirim adım adım

1. Yönetim kurulu kararını alın

   Yardımı kabul etme kararını, yardımın amacını ve kullanılacağı faaliyetleri yönetim kurulu kararıyla karar defterine yazın. Yardım bir proje sözleşmesine bağlıysa sözleşmeyi hazır bulundurun.

2. Bildirimi açın

   DERBİS'e girin, "Bildirimler" başlığı altındaki "Yurtdışı Yardım Alma Bildirimi" menüsünden yeni kayıt oluşturun.

3. Yardımın niteliğini girin

   Yardımın tarihini ve amacını, şartlı ya da şartsız olduğunu ve cinsini belirtin. Nakdi yardımda banka adı, hesap türü, IBAN, tutar, para birimi ve taksit bilgisi; ayni yardımda yardımın türü, miktarı ve rayiç değeri istenir. Yardım bir projeye bağlıysa projenin konusu, başlangıç tarihi, süresi, toplam bütçesi ve uygulanacağı yer de girilir.

4. Yardımın nasıl kullanılacağını gösterin

   "Yardım Değerlendirme" bölümünde yardımın harcanacağı gider kalemlerini girin. Girdiğiniz kalemlerin toplamı, bildirdiğiniz yardım tutarıyla tutmalıdır; tutmazsa sistem uyarı verir.

5. Yardımı yapan kişi ya da kuruluşu tanımlayın

   Yardımı verenin gerçek kişi mi tüzel kişi mi olduğunu seçin ve kimlik bilgilerini girin.

6. Gönderin ve onayı takip edin

   Bildirim il sivil toplumla ilişkiler müdürlüğünce incelenir. Eksik bulunursa düzeltme için size geri gönderilir.

Ekran adları Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğünün Ocak 2024 tarihli DERBİS kılavuzundan alınmıştır. Güncel kılavuzlar Genel Müdürlüğün sitesindedir.

Yurt dışına yardım yapacaksanız

2020'den bu yana yurt dışına yapılacak yardımlar da bildirime tabidir. Bu bildirim iki aşamalıdır:

Belirli bir proje kapsamında farklı tarihlerde yapılacak yardımlar tek bildirimle bildirilebilir. Belirli bir tutarı aşan nakdi yardımların bankalar, diğer finans kuruluşları ya da PTT aracılığıyla gönderilmesi esastır; bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Finansal erişimin güç olduğu ülkelere nakit, gümrükte nakit beyan formuyla beyan edilerek çıkarılabilir; bu beyanın da otuz gün içinde mülki idare amirliğine bildirilmesi gerekir.

Yardımı kayda alırken

• Bankadan gelen paranın dekontu, alındı belgesi yerine geçer; dekontu muhasebe belgeleriniz arasında saklayın.
• Ayni yardımlar Ayni Bağış Alındı Belgesi ile kabul edilir ve rayiç değeriyle deftere işlenir.
• Proje sözleşmesini, yazışmaları ve harcama belgelerini en az beş yıl saklayın.
• Yardımı yıllık beyannamede de gösterin: dernek beyannamesi.

Bağışların genel kayıt kuralları için: bağışlar nasıl kayda alınır? Hibe başvurusu hazırlıyorsanız: hibe başvurusu nasıl hazırlanır?

Yabancı bir derneğin Türkiye'de şube ya da temsilcilik açması ise ayrı bir izin sürecine bağlıdır: yabancı dernekler Türkiye'de nasıl faaliyet gösterir?