Konfederasyon nedir, nasıl kurulur?

Konfederasyon, derneklerin örgütlenmesindeki en üst basamaktır. Dernekler bir araya gelip federasyonu, federasyonlar bir araya gelip konfederasyonu kurar. Böylece aynı alanda çalışan çok sayıda dernek, ülke çapında tek bir çatı kuruluş altında temsil edilebilir.

Kanundaki tanım

Türk Medeni Kanunu'nun 97. maddesine göre konfederasyonlar, kuruluş amaçları aynı olan en az üç federasyonun amaçlarını gerçekleştirmek üzere üye sıfatıyla bir araya gelmesiyle kurulur. Her konfederasyonun bir tüzüğü vardır ve kuruluş bildirimi ile ekleri verildiği anda tüzel kişilik kazanır.

Dernekler bir konfederasyona doğrudan üye olamaz; konfederasyonun üyeleri yalnızca federasyonlardır. Konfederasyonlar hakkında, özel bir hüküm yoksa derneklere ilişkin kurallar uygulanır.

Konfederasyon nasıl kurulur?

Kuruluş, federasyonun kuruluşuyla aynı mantıkla yürür. Kurucu federasyonların her biri genel kurulunda konfederasyon kurma kararı alır, yönetim kurulu da federasyonu temsil edecek kişileri belirler. Temsilcilerin imzaladığı kuruluş bildirimi (Ek-2) ve ekleri, konfederasyonun merkezinin bulunacağı yerin mülki idare amirliğine verilir.

• Kurucu federasyon temsilcilerinin imzaladığı konfederasyon tüzüğü
• Her kurucu federasyonun konfederasyon kurulmasına ilişkin genel kurul kararının örneği
• Temsilcilerin federasyonu temsile yetkili olduğunu gösteren yönetim kurulu kararlarının örnekleri
• Geçici yönetim kurulu üyeleri ile yazışma ve tebligata yetkili kişilerin listesi
• Kurucular arasında yabancı kuruluşların kurduğu federasyon niteliğinde bir tüzel kişi varsa: İçişleri Bakanlığı izninin alındığına dair yazılı beyan

Bildirim derneklerdeki usulle incelenir ve konfederasyon, merkezinin bulunduğu ilin sivil toplumla ilişkiler müdürlüğünce dernekler kütüğüne kaydedilir. Tüzüğü incelemeden geçmemiş ya da incelemede istenen düzeltmeleri yapmamış federasyonlar konfederasyon kurucusu olamaz.

Konfederasyon nasıl işler?

• Genel kurul: Üye federasyonlar konfederasyon genel kurulunda en az üçer üye ile temsil edilir. Temsilcileri her federasyonun kendi genel kurulu seçer.
• Organlar ve yükümlülükler: Yönetim ve denetim kurulu, defterler, beyanname ve bildirimler derneklerdeki kurallara göre yürür.
• Örgütlenme: Konfederasyonlar temsilcilik açabilir, ama hangi adla olursa olsun başka bir örgüt kuramaz.

Konfederasyon ne zaman sona erer?

Üye sayısı üçün altına düşen ve bu durumu üç ay içinde gidermeyen konfederasyon hakkında kendiliğinden sona erme hükümleri uygulanır. Ayrıca derneklerde olduğu gibi genel kurul kararıyla feshedilebilir.

Sendika konfederasyonlarından farkı

Haberlerde en sık duyulan konfederasyonlar işçi ve kamu görevlisi sendikalarının konfederasyonlarıdır. Bunlar Dernekler Kanunu'na göre değil, sendikalara ilişkin özel kanunlara göre kurulur; kuruluş şartları ve işleyişleri farklıdır. Bu yazı derneklerin kurduğu federasyonların oluşturduğu konfederasyonları anlatır.

Türkiye'de kayıtlı konfederasyonların listesini eSTK Kütük'te görebilirsiniz. Tüzel kişiliği olmayan ortak çalışmalar için ise platform nedir? yazısına bakın.