Dernek ve vakıf farkı nedir? Federasyon ve platformdan farkları
Kısa cevap
Dernek bir kişi topluluğu, vakıf bir mal topluluğudur. Federasyon en az beş derneğin, konfederasyon en az üç federasyonun kurduğu üst kuruluştur. Platform ise tüzel kişiliği olmayan, geçici bir birlikteliktir.
Türkiye'de sivil toplumun en yaygın beş örgütlenme biçimi dernek, vakıf, federasyon, konfederasyon ve platformdur. Hangisini seçeceğiniz; kaç kişiyle yola çıktığınıza, bir mal varlığı ayırıp ayırmayacağınıza ve kalıcı bir tüzel kişilik isteyip istemediğinize bağlıdır.
Karşılaştırma tablosu
| Özellik | Dernek | Vakıf | Federasyon | Konfederasyon | Platform |
|---|---|---|---|---|---|
| Nedir? | Kişi topluluğu | Mal topluluğu | Derneklerin üst kuruluşu | Federasyonların üst kuruluşu | Geçici birliktelik |
| Kim kurar? | En az 7 gerçek veya tüzel kişi | Mal varlığını özgüleyen kişi veya kişiler | Aynı amaçlı en az 5 dernek | Aynı amaçlı en az 3 federasyon | Dernekler, vakıflar, sendikalar ve benzerleri |
| Tüzel kişilik | Var | Var | Var | Var | Yok |
| Kuruluş belgesi | Tüzük | Vakıf senedi | Federasyon tüzüğü | Konfederasyon tüzüğü | Tüzük gerekmez |
| Başlangıç varlığı | Gerekmez | Amaca yetecek mal varlığı | Gerekmez | Gerekmez | Gerekmez |
| Bağlı olduğu kurum | Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü | Vakıflar Genel Müdürlüğü | Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü | Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü | Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü |
| Temel mevzuat | TMK, 5253 sayılı Kanun | TMK, 5737 sayılı Kanun | 5253 sayılı Kanun | 5253 sayılı Kanun | 5253 sayılı Kanun |
Dernek: kişilerin birlikteliği
Dernek, kazanç paylaşma dışında ortak bir amaç için en az yedi kişinin bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirdiği topluluktur. En yetkili organı üyelerden oluşan genel kuruldur; derneği genel kurulun seçtiği yönetim kurulu yönetir. Başlangıçta bir mal varlığı gerekmez, gelirler çoğunlukla aidat ve bağışlardan oluşur.
Vakıf: bir amaca ayrılmış mal varlığı
Vakıf, bir veya birden fazla kişinin yeterli mal ve haklarını belirli ve sürekli bir amaca özgülemesiyle oluşur. Üyeleri yoktur; vakıf senedinde belirlenen organlar tarafından yönetilir ve Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün denetimindedir. Kuruluş resmî senetle yapılır ve mahkeme kararıyla sicile tescil edilir.
Federasyon ve konfederasyon: üst kuruluşlar
Kuruluş amaçları aynı olan en az beş dernek bir araya gelerek federasyon, en az üç federasyon bir araya gelerek konfederasyon kurabilir. Her ikisinin de tüzel kişiliği vardır ve dernekler hakkındaki hükümlere tabidir. Üyeleri kişiler değil, kurumlardır.
Platform: tüzel kişiliği olmayan birliktelik
Platform; derneklerin kendi aralarında ya da vakıf, sendika gibi sivil toplum kuruluşlarıyla ortak bir amaç için oluşturduğu geçici birlikteliktir. Girişim, hareket gibi adlar da alabilir. Tüzel kişiliği olmadığı için kendi adına mal edinemez ve sözleşme yapamaz; bu işleri platformdaki kurumlar yürütür.
Hangisini seçmeli?
Üyeleriyle birlikte karar alan, aidat ve bağışla sürdürülen bir topluluk kuracaksanız.
Bir mal varlığını kalıcı olarak bir amaca ayıracak ve bu varlığın gelirleriyle çalışacaksanız.
Aynı alanda çalışan dernekleri kalıcı bir çatı altında toplayacaksanız.
Tüzel kişilik kurmadan, belirli bir süre ortak bir kampanya veya savunuculuk çalışması yürütecekseniz.
Sık sorulan sorular
Dernek ile vakıf arasındaki temel fark nedir?
Dernek, ortak bir amaç için bir araya gelen kişilerin topluluğudur; vakıf ise belirli bir amaca özgülenmiş mal varlığıdır. Dernekte karar üyelerden oluşan genel kurulda, vakıfta vakıf senedinde belirlenen organlarda alınır.
Vakıf kurmak için para gerekir mi?
Evet. Vakıf, amacını gerçekleştirmeye yetecek mal ve hakların özgülenmesiyle kurulur. Derneklerde böyle bir başlangıç varlığı şartı yoktur.
Federasyon kurmak için kaç dernek gerekir?
Kuruluş amaçları aynı olan en az beş dernek gerekir. En az üç federasyon da bir araya gelerek konfederasyon kurabilir.
Platformun tüzel kişiliği var mı?
Hayır. Platform, sivil toplum kuruluşlarının ortak bir amaç için oluşturduğu geçici bir birlikteliktir; kendi adına mal edinemez ve sözleşme yapamaz.
Dayanak mevzuat
Bu rehber işinize yaradı mı?
Teşekkürler! Rehberi faydalı bulduysanız kurumunuzla paylaşabilirsiniz.
Neyin eksik olduğunu bize yazın; rehberi birlikte geliştirelim.
Son kontrol 29 Eylül 2026. Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki ya da mali danışmanlık yerine geçmez; mevzuat değişebilir. Bir hata görürseniz bize bildirin.