Dernek yönetim kurulu ve denetim kurulu: görevleri, üye sayısı ve sorumlulukları

Her derneğin üç zorunlu organı vardır: genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulu. Genel kurul karar verir, yönetim kurulu bu kararları uygular ve derneği yönetir, denetim kurulu da işlerin kanuna ve tüzüğe uygun yürüyüp yürümediğini denetler. Dernek bunların yanında disiplin ya da danışma kurulu gibi başka organlar da kurabilir; ancak zorunlu organların görev ve yetkileri bu organlara devredilemez.

Yönetim kurulu

Yönetim kurulu derneğin yürütme ve temsil organıdır. Genel kurulca seçilir ve tüzükte belirtilen sayıda üyeden oluşur; bu sayı beş asıl ve beş yedek üyeden az olamaz. Yönetim kurulu, temsil görevini üyelerinden birine ya da üçüncü bir kişiye verebilir.

Kanun ve yönetmelik yönetim kuruluna pek çok somut iş yükler. Başlıcaları:

• Genel kurulu toplantıya çağırmak, hazirun listesini hazırlamak ve genel kurul kararlarını uygulamak
• Kararlarını tarih ve numara sırasıyla karar defterine yazmak; kararların altını toplantıya katılan üyeler imzalar
• Alındı belgelerini bastırmaya karar vermek ve dernek adına gelir toplayacak kişileri belirlemek
• Ücretli çalışanları göreve başlatmak
• Genel kurulun yetki vermesi üzerine taşınmaz almak ya da satmak
• Beyanname ve bildirimleri süresinde vermek

Başkan, başkan yardımcısı, sekreter ve sayman gibi görevler kanunda değil tüzükte düzenlenir; yönetim kurulu ilk toplantısında görev dağılımını yapar. Toplantı ve karar yeter sayıları da tüzüğe göre belirlenir.

Saymanın özel görevleri

Yönetmelik saymana para ve belge düzeniyle ilgili açık görevler verir. Sayman, matbaadan gelen alındı belgelerini kontrol eder ve tutanakla teslim alır, bunları gelir toplamaya yetkili kişilere imza karşılığında verir ve boş ya da kullanılmış alındı belgelerini saklar. Sayman değiştiğinde alındı belgeleri eski ve yeni sayman arasında tutanakla devredilir.

Ayrıntılar için: alındı belgesi ve dernek defterleri.

Denetim kurulu

Denetim kurulu, tüzükte belirtilen sayıda üyeden oluşur; bu sayı üç asıl ve üç yedek üyeden az olamaz. Kurulun görevi, derneğin iç denetimini yapmaktır. Denetim kurulu şunları inceler:

• Derneğin tüzüğündeki amaç ve çalışma konuları doğrultusunda faaliyet gösterip göstermediği
• Defter, hesap ve kayıtların mevzuata ve tüzüğe uygun tutulup tutulmadığı

Denetim, tüzükte belirlenen usule göre ve bir yılı geçmeyen aralıklarla yapılır. Sonuçlar bir raporla yönetim kuruluna, toplandığında da genel kurula sunulur. Denetim kurulu üyeleri istediğinde her türlü bilgi, belge ve kaydın gösterilmesi ya da verilmesi ve dernek yerlerine girme isteğinin karşılanması zorunludur.

Genel kurul ya da yönetim kurulu da iç denetim yapabilir, dernek bağımsız bir denetim kuruluşuna da denetim yaptırabilir. Ancak bunların hiçbiri denetim kurulunun kendi denetim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Kimler görev alabilir, ücret ödenebilir mi?

Organları genel kurul seçer. Ancak bazı kişiler genel kurul dışındaki hiçbir organda görev alamaz: terörün finansmanı suçları, uyuşturucu imal ve ticareti ya da suçtan kaynaklanan malvarlığını aklama suçlarından mahkûm olanlar, cezanın süresi geçmiş ya da affa uğramış olsa bile yönetim, denetim ve diğer kurullara seçilemez. Seçildikten sonra mahkûm olanların görevi kendiliğinden sona erer. Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı varsa bu kısıtlama uygulanmaz. Kamu görevlileri ile Silahlı Kuvvetler ve kolluk mensuplarına kendi kanunlarındaki kısıtlamalar ayrıca uygulanır.

Kamu görevlisi olmayan yönetim ve denetim kurulu başkan ve üyelerine ücret verilebilir. Ücret ile ödenek, yolluk ve tazminatları genel kurul belirler. Bu iki kurulun üyeleri dışındaki üyelere ücret ya da huzur hakkı ödenemez.

Üye ayrılırsa ne olur?

Bir üye istifa eder ya da görevi sona ererse yerine tüzükteki usule göre yedek üye çağrılır. Bu bir organ değişikliğidir ve değişikliği izleyen kırk beş gün içinde Dernek Organlarındaki Değişiklik Bildirimi ile bildirilir. Bildirimin nasıl yapıldığını adres ve organ değişikliği rehberinde anlattık.

Boşalmalar yüzünden yönetim kurulundaki üye sayısı üye tam sayısının yarısının altına düşerse, kalan yönetim kurulu üyeleri ya da denetim kurulu genel kurulu bir ay içinde toplantıya çağırır. Çağrı yapılmazsa üyelerden biri sulh hâkimine başvurabilir; hâkim genel kurulu çağırmak için üç üye görevlendirir.

Organların nasıl seçildiğini görmek için: Genel kurul nasıl yapılır?