İstanbul'da 40 kadının tanıklığıyla yoksullaşma: KİH'ten araştırma ve politika önerileri

Kadının İnsan Hakları Derneği (KİH), İstanbul'daki kadınların nasıl yoksullaştığını inceleyen araştırma raporunu ve buna dayanan politika önerilerini 26 Aralık 2025'te Beyoğlu'nda düzenlediği etkinlikte açıkladı. “Devletin Uzağında, Dayanışmanın Eşiğinde: İstanbul'da Kadınların Yoksullaşma Deneyimleri” adlı rapor derneğin sitesinden okunabiliyor: https://kadinininsanhaklari.org/wp-content/uploads/2025/12/kih-yoksulluk-raporu.pdf

Araştırmayı Dissensus Araştırma yürüttü. Çalışma, İstanbul'da yaşayan 40 kadınla yüz yüze yapılan görüşmelere ve kadın yoksulluğu üzerine çalışan uzman ve aktivistlerle düzenlenen odak gruplara dayanıyor. Araştırma 2021'de başlatıldı.

Rapor yoksulluğu yalnızca gelir yetersizliği olarak değil; güvencesiz iş, barınma krizi, bakım emeği ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin kesiştiği çok katmanlı bir sorun olarak ele alıyor. Öne çıkan bulgular:
• Kadınlar ücretli işi güçlenmenin temel yolu olarak görüyor, ancak düşük ücret, güvencesizlik ve işyerindeki baskı insana yakışır işe ulaşmayı zorlaştırıyor.
• Kamusal bakım hizmetlerinin yetersizliği kadınları hem zaman hem gelir açısından bir yoksulluk döngüsüne itiyor.
• Yükselen kiralar barınma krizini derinleştiriyor; yoksulluk, şiddetten uzaklaşmanın önündeki en büyük engellerden biri.
• Uzun ve masraflı boşanma süreçleri ile nafakaya erişimdeki sorunlar yoksulluğu ağırlaştırıyor.

Raporun “kriz atmosferi” dediği durum, ekonomik ve toplumsal krizlerin kadınların gündelik yaşamında kalıcılaşmasını anlatıyor: gıdadan kısmak, sağlığı ertelemek, kamusal hayattan çekilmek. İpek İlkkaracan da etkinlikte Türkiye'de bakım emeğinin yaklaşık yüzde 86'sını kadınların üstlendiğini ve bunun ciddi bir zaman yoksulluğu yarattığını söyledi.

Rapor; insan onuruna yaraşır iş olanakları, yaygın kamusal bakım hizmetleri, güvencesiz çalışmanın denetimi, adil ücret, barınma krizine karşı önlemler ve sağlığa ve adalete erişimi güçlendiren mekanizmalar öneriyor.