SHURA: 2035'te 11 milyon elektrikli araç, dağıtım şebekesine yüzde 12 ek yatırım gerektiriyor

SHURA GÜNDEM bülteninin beşinci sayısı, Türkiye'de elektrikli araçların (EA) ulaştırma kaynaklı emisyonları azaltmadaki rolünü ve bunun için gereken yatırımları ele alıyor. SHURA'nın senaryosuna göre 2053 net sıfır hedefi için 2035'e kadar yollarda yaklaşık 11 milyon EA bulunabilir; bu da dağıtım şebekesine, beklenen diğer yük artışının ötesinde yüzde 12 ek yatırım anlamına geliyor.

Ulaştırma, Türkiye'de sanayi ve binalardan sonra en çok enerji tüketen üçüncü sektör ve CO2 emisyonlarının yaklaşık yüzde 22'sinden sorumlu; bunun yüzde 90'ından fazlası karayolundan geliyor. 2023 sonunda sektörün enerji tüketiminde elektriğin payı yalnızca yüzde 0,4'tü. Trafikteki EA sayısı 2024 sonunda 183.776'ya ulaştı; EA'ların toplam araçlar içindeki payı bir yılda yüzde 0,5'ten yüzde 1,1'e çıktı. Dünyada ise 2024'te 17,1 milyon EA satıldı, küresel EA stoku 60 milyonu aştı ve 2030'da 350 milyona çıkması bekleniyor.

Bültene göre 2035'te yollarda 5 ila 11 milyon EA olması bekleniyor. Üst senaryoda araçlar yılda 37 TWh civarında elektrik isteyecek; 5 milyon araçta ek şebeke yatırımı ihtiyacı yüzde 3,5'te kalıyor. 11 milyon EA senaryosu gerçekleşirse binek araç emisyonlarının yüzde 41 düşmesi, toplam CO2 emisyonlarının da 20 milyon ton azalması öngörülüyor. Bu yükün şebekeye binmesinde akıllı şarj belirleyici: şarjı güneş üretiminin yüksek olduğu öğle saatleri gibi zamanlara kaydırmak yenilenebilir enerji kesintilerini önleyebilir, sürücülere de daha ucuz elektrik sağlayabilir.

SHURA'nın öncelikli gördüğü adımlar:
• EA ve şarj hizmetleri piyasasının birlikte hızlandırılması: içten yanmalı araçları azaltma hedeflerinin fiyat ve vergi indirimleriyle desteklenmesi, kamu ve filo araçlarının elektrifikasyonu, kamunun stratejik noktalarda şarj istasyonu kurması, teşviklerin pazar olgunlaştıkça kademeli olarak kaldırılması.
• Dağıtım şebekesi için e-mobilite odaklı yatırım stratejisi: alçak gerilim şebekesindeki kısıtlar nedeniyle ETKB ve EPDK'nın dağıtım şirketlerine özel yatırım ayırması ya da güvenilirlik kriterlerini esnetmesi.
• Zamana ve bölgeye göre değişen tarifeler: EA kullanıcılarına çok zamanlı (ToU) ve bölgesel fiyatlandırmayla yoğun olmayan saatlerde şarjın teşvik edilmesi.
• Akıllı şarj mekanizmaları: şarj altyapısının şebeke planlamasına katılması, depolama ve yenilenebilir enerjiyle uyum, eşzamanlı şarjın etkisini yönetecek yerel otomasyon planları.
• EA şarjı için yeni iş modellerinin geliştirilmesi.

Analizler SHURA'nın “Net Sıfır 2053: Türkiye Elektrik Sektörü için Yol Haritası” ve “Ulaştırma Sektörü Dönüşümü: Elektrikli Araçların Türkiye Dağıtım Şebekelerine Entegrasyonu” raporlarına dayanıyor: https://shura.org.tr/ulastirma-sektoru-donusumu-elektrikli-araclarin-turkiye-dagitim-sebekelerine-entegrasyonu/