Solar3GW: Tarım arazilerine kurulacak güneş santralleri çiftçiyi iklim krizine karşı destekleyebilir

Güneşte her yıl en az 3 GW kurulu güç hedefini savunan düşünce kuruluşu Solar3GW'nin Yönetim Kurulu Başkanı Yusuf Bahadır Turhan, iklim değişikliğinin tarıma verdiği zarara karşı tarım arazilerinde güneş enerjisi santrali kurulmasını öngören TarımGES projelerine hız verilmesi çağrısında bulundu. Turhan'a göre bu sistemler, iklim koşulları yüzünden üretimde zorlanan çiftçinin önünü açabilir.

Kuruluşun aktardığı verilere göre Türkiye'de 2004–2024 arasında tarım alanları yaklaşık %6,3, yani 2,6 milyon hektar azaldı; bu alanlar ekili ve nadasa bırakılmış tarlaların yanı sıra çayır ve meraları da kapsıyor. Ekim yapılan alanların %6,5'i, yaklaşık 1,2 milyon hektar, artık kullanılmıyor. Gerilemede artan enflasyon ve kur kaynaklı girdi maliyetleri gibi ekonomik etkenlerin yanında iklim değişikliği de rol oynuyor. İç Anadolu'da kuraklık buğday ve arpa verimini düşürdü; Ege ve Akdeniz'de aşırı yağış, dolu, don ve fırtına seralar dahil birçok tarım alanına zarar verdi, Ege'de dolu yüzünden üzüm rekoltesi beklentinin altında kaldı.

Turhan, TarımGES'in ürüne göre esnek tasarlanabildiğini anlatıyor: Sistem buğday tarlasına da meyve bahçesine de kurulabiliyor, panellerin taşıyıcı yapısı ürüne göre yüksek ya da alçak yapılabiliyor, paneller ürünün üstü yerine ekili alanın aralarına dikey olarak da yerleştirilebiliyor. Yurt dışında mera, balık çiftliği, bağ ve arıcılık alanlarında da uygulanan bu sistemlerde Solar3GW'nin Türkiye'deki önceliği sebze-meyve ve tahıl üretimini desteklemek. Öncelikli bölgeler olarak hem aşırı hava olaylarından etkilenen hem de güneş potansiyeli ve topografyası elverişli Ege, Akdeniz, İç Anadolu ve Doğu Anadolu gösteriliyor.

Panellerin gölgesi buharlaşmayı sınırlayarak toprağın nemini korumaya yardım ediyor ve sıcaklık stresini azaltarak bir mikro iklim oluşturabiliyor; bazı ürünlerde sulama ihtiyacı %20–30 azalabiliyor. Turhan'ın hesabına göre tarım arazilerinin binde birine TarımGES kurulursa 11 bin 736 MW kapasite elde edilebilir. Bu, yıllık elektrik talebinin ortalama %5–7'sini karşılar; 23 GW'lık mevcut güneş kurulu gücü düşünüldüğünde güneş üretiminin %25–30'unun TarımGES'ten gelmesi anlamına gelir.

Turhan, yaygınlaşmanın 5, 10 ve 20 MW büyüklüğündeki YEKA'larla başlamasını, ikinci aşamada ise test edilmiş standartlar tanımlanarak küçük ve orta ölçekli çiftçiyi kapsayan lisanssız uygulamalara geçilmesini öneriyor.