Türkiye topraklarının yarısı yüksek çölleşme riski altında: TEMA Vakfı'ndan arazi restorasyonu çağrısı

TEMA Vakfı, 17 Haziran Dünya Çölleşme ve Kuraklıkla Mücadele Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada toprağın hızla tükendiğine ve sağlığını yitirdiğine dikkat çekerek toplumun tüm kesimlerini arazi restorasyonu için sorumluluk almaya çağırdı. Vakfın Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, gezegenin taşıma kapasitesinin aşıldığını, arazi tahribatının iklim kriziyle birleşerek çölleşmeyi hızlandırdığını ve doğadaki yaraların gecikmeden sarılması gerektiğini söyledi.

Birleşmiş Milletler'in bu yılki teması “Arazi Restorasyonu Yap, Fırsatları Açığa Çıkar” oldu; tema, bu alana ayrılan kaynakların yetersizliğine işaret ediyor. TEMA'nın paylaştığı veriler:
• Her yıl yaklaşık Mısır büyüklüğünde, 100 milyon hektar arazi üretkenliğini ve toprak sağlığını kaybediyor.
• Arazi tahribatının dünya ekonomisine yıllık maliyeti 10 trilyon ABD doları.
• 2000'den bu yana kuraklık olayları yüzde 29 arttı; son otuz yılda dünyadaki toprakların dörtte üçünden fazlası önceki otuz yıla göre daha kurak hale geldi. Bu durum kurak bölgelerde yaşayan 3 milyar insanı doğrudan etkiliyor.
• Önlem alınmazsa yüzyıl sonunda kurak alanlar Türkiye'nin 7,5 katı, yani 5,8 milyon kilometrekare kadar genişleyecek.

Ataç, dünya ekonomisinin yarısının doğadan elde edildiğini ama doğaya neredeyse hiç yatırım yapılmadığını vurguladı. Türkiye'deki tabloyu da şöyle özetledi: ülke topraklarının yüzde 50'si yüksek çölleşme riski taşıyor ve 2001-2020 arasında kurak iklime sahip alanlar yüzde 5,4 genişledi. Sürdürülebilir olmayan tarım, erozyon ve aşırı gübre kullanımı toprağın verimini düşürüyor; yanlış ürün seçimleri yer altı suyunu hızla azaltıyor, sulak alanlar yok oluyor.

Vakıf, 31 yıl önce “Türkiye Çöl Olmasın!” sloganıyla bu sorunu gündeme taşımıştı. Ataç'a göre çözüm; tahrip olmuş ormanların yeniden ormana dönüştürülmesinden, çayır ve meraların ıslahından, sulak alanların geri kazanılmasından ve tarım arazilerinde erozyonu önleyen, toprağın organik maddesini artıran yöntemlerin uygulanmasından geçiyor. Ataç, arazi restorasyonuna yapılan yatırımın getirisinin 30 katına çıkabildiğini, çölleşmenin kuşaklar arası adaleti bozduğunu ve toprağı iyileştirmenin geleceği korumak anlamına geldiğini söyledi.