Uçan Süpürge'nin 28. festivalinde eleştirmenlerin seçimi Emine Yıldırım'ın filmi oldu

Uçan Süpürge Vakfı'nın düzenlediği 28. Uçan Süpürge Uluslararası Kadın Filmleri Festivali, Ankara'da Kült Kavaklıdere Sineması'nda yapılan törenle tamamlandı. Yarışmalı bölüm Her Biri Ayrı Renk'te FIPRESCI Ödülü'nü Emine Yıldırım'ın yönettiği Gündüz Apollon, Gece Athena aldı. Tüm program üzerinden yapılan izleyici oylamasında ise Black Box Diaries birinci oldu.

Ödülü veren FIPRESCI (Uluslararası Film Eleştirmenleri Federasyonu) jürisinde üç eleştirmen vardı: Berlin Film Festivali ve Avrupa Film Ödülleri'nde jüri üyeliği yapmış Almanyalı Bettina Hirsch, Latin Amerika sinemasını izleyen ve uluslararası festivallerde görev almış Meksikalı Adriana Fernandez ve Türk sinemasını küresel bir bakışla inceleyen Senem Erdine. Jüri, filmi bireysel acılarla toplumsal yaraları, geçmişle bugünü, hayatla ölümü ustalıkla birbirine bağlayan bir yapım olarak tanımladı; oyuncu performanslarını, sıra dışı mizahını ve dayanışmayı, umudu öne çıkaran yaklaşımını gerekçe gösterdi.

Festival 27 Mayıs akşamı açılış gecesiyle başladı; gösterimler 28 Mayıs–4 Haziran arasında Kült Kavaklıdere'nin üç salonunda ve Etimesgut Belediyesi 100. Yıl Cumhuriyet Kültür Merkezi'nde yapıldı. Bu yılın teması “Benzersiz Kadınlar Benzersiz Hikayeler” idi. Türkiye dahil 29 ülkeden 44 film gösterildi: 26 uzun, 5 orta ve 13 kısa metraj. Filmler Olay Yeri: Aile, Oyunbozanlar, Hafızanın Direnişi, Pembesiz Mavisiz, Yakın Plan, Kısa Olmazsa Olmaz ve Her Biri Ayrı Renk bölümlerinde yer aldı. Festival 80 konuğu ağırladı ve 5000'i aşkın bilet sattı. Bu yıl Enki ile çalışan festivalde izleyiciler süreci etkileşimli olarak izleyebildi; askıda bilet uygulaması ve festivalin politikası sayesinde gösterime vaktinde gelip bilet bulamayan izleyiciler de salona alındı.

Yılın yeniliği, Etimesgut Belediyesi'nin desteğiyle 100. Yıl Cumhuriyet Kültür Merkezi'nde düzenlenen etkinliklerdi. 28 Mayıs'ta Ece Dizdar'ın ödüllü kısa filmi Mükemmel gösterildi; ardından yapımcı Zeynep Atakan'ın yönettiği “Benzersiz Kadınlar Benzersiz Hikayelerini Anlatıyor” söyleşisinde oyuncular Bennu Yıldırımlar, Burcu Kara, Lale Mansur ve Şenay Gürler, oyuncu-yönetmen Ece Dizdar, yönetmenler Biket İlhan, Eylem Kaftan ve Ümran Safter ile cast direktörü Harika Uygur deneyimlerini anlattı. Söyleşide toplumun ahlak normları, meslekteki dönüşümler, sanat üretiminin zorlukları, kadın hikâyelerinin görünürlüğü ve setlerde çocuk oyuncularla çalışmanın etik boyutu konuşuldu. Merkezde sonraki günlerde Zeynep Köprülü'nün Su Yüzü (30 Mayıs), Ceylan Özgün Özçelik'in On Saniye (31 Mayıs) ve Eylem Şen Seva ile Nesime Karateke'nin Arkadaşım Pınar (1 Haziran) filmleri gösterildi; Etimesgut programı 2 Haziran'da Black Box Diaries ile kapandı.

Festival, FIPRESCI'nin 100. yılı dolayısıyla “Film Eleştirisi ve Toplumsal Cinsiyet” başlıklı bir panele de ev sahipliği yaptı. Jüri üyeleri ve Sinema Yazarları Derneği'nden Esin Küçüktepepınar'ın katıldığı panelde kadın eleştirmenlerin sektördeki temsili, toplumsal cinsiyet normlarının sinemaya etkisi ve feminist eleştiri pratikleri tartışıldı. Fernandez kadın eleştirmenlerin görünmezliğine karşı mücadelesini anlattı. Hirsch film eleştirisini cinsiyetin de biçimlendirdiği kişisel bir deneyim olarak tanımladı; Berlinale'de kadın yönetmen oranının artmasını umut verici bulduğunu ekledi. Erdine'ye göre toplumsal cinsiyet normları tarih içinde ve ideolojiyle kurulmuş yapılar; sinema ve medya da bunları yeniden üretiyor.

Diğer söyleşilerde 31 Mayıs'ta Biz Radyoyu Çok Sevdik filminin yönetmenleri Cem Hakverdi ve Nazan Haydari sinemada temsil, üretim, emek ve dayanışmayı konuştu; Haydari sözlü tarih çalışmalarında katılımcı geri bildiriminin önemine değinerek videoları tematik olarak paylaşacaklarını ve bunun bir arşive dönüşmesini amaçladıklarını söyledi. 1 Haziran'da Çiğdem Vitrinel'in yönettiği, Prof. Dr. Bengi Semerci ve Arş. Gör. Tuğçe Kutlu'nun konuşmacı olduğu body horror panelinde türün kadın bedeni üzerindeki toplumsal baskıyı görünür kılma gücü ele alındı. 3 Haziran'daki “Hafızanın Direnişi” söyleşisinde Martina Priessner, Namık Arslan ve Prof. Dr. Melek Göregenli hafıza ile sinema arasındaki ilişkiyi tartıştı. Priessner, Moelln Mektupları filmini olayın mağdurlarından İsmail Arslan'ın hikâyelerini anlatma isteği üzerine çektiğini, onların yerine konuşmak değil onlara alan açmak istediğini anlattı.

3 Haziran akşamı Kült Salon'daki kapanış gecesi, Prof. Dr. Melek Göregenli'nin yazdığı ve Tilbe Saran'ın seslendirdiği festival metninin klibiyle açıldı; ardından festival haftasını özetleyen video gösterildi. Ana sponsor SGDD-ASAM'ın Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Vurgun Kavlak'ın konuşmasından sonra destekçi kurumlara ve basın sponsorlarına plaket verildi. Yönetmen ve oyuncular Ankara'da olmadığı için FIPRESCI Ödülü'nü Emine Yıldırım'ın annesi Şahika Yıldırım ile filmin kurgucusu Selda Taşkın teslim aldı. Taşkın, yönetmenin jüriye teşekkür ettiği ve ödülünü gençlere armağan ettiği mektubu salona iletti. Gece, Menekşe Zeynep Kurt Yılmaz ile gitarist Mustafa Akyol'un dinletisi ve gönüllü ekibe teşekkür belgelerinin verilmesiyle sürdü.

Vakıf Başkanı Halime Güner konuşmasında bu yıl festivalin yapılıp yapılamayacağından emin olamadıklarını anlattı. Güner, sivil toplumun alanının daraldığı bir dönemde Avrupa Birliği'nin destek veremeyeceğini, elçiliklerin bütçelerinin çok az olduğunu bildirdiğini; Kültür Bakanlığı'nın, elçiliklerin ve AB delegasyonunun Ankara'da kendi festivallerini düzenlemeye başladığını söyledi. Buna rağmen çekirdek bir grup olarak festivali yapmaya karar verdiklerini ve adım adım ilerlediklerini belirtti.

Festival bu yıl SGDD-ASAM, Ankara Büyükşehir Belediyesi, Çankaya Belediyesi, Etimesgut Belediyesi, Ankara Kent Konseyi, UN Women ve TBWA'nın desteğiyle yapıldı. Filmleri gösterilen ülkelerden Institut Français de Turquie, Goethe-Institut ile Avusturya, Finlandiya, Hırvatistan, Malta, İsviçre, İsveç, İrlanda, İtalya ve Meksika büyükelçilikleri de destekçiler arasındaydı. Festival, psikolog Öykü Gül'ün yürüttüğü “Ben Göremediğimde Gözlerim Ol” atölyesiyle sona erdi: Kült Galeri'deki atölyede katılımcılar duygularını önce kâğıda, sonra kumaşlara aktararak ortak bir “duygu battaniyesi” oluşturdu.